هشدار درباره رشد تا ۶۵ درصدی نقدینگی تا پایان سال / حمایت از مردم دیگر با نسخههای قدیمی ممکن نیست/ تورم نقطهای اسفند ماه ۹۰ تا ۱۰۰ درصد می شود
**عنوان:**
هشداری دربارهٔ رشد نقدینگی و تورم نقطهای / حمایت از مردم نیازمند نوآوری است، نه روشهای قدیمی
**خلاصه:**
یک اقتصاددان با بیان اینکه اگر شرایط فعلی ادامه یابد، رشد نقدینگی در پایان سال ۱۴۰۵ میتواند به ۶۰ تا ۶۵ درصد برسد و تورم نقطهای اسفندماه را به ۹۰ تا ۱۰۰ درصد برساند، هشدار میدهد که چنین رشدی فشارهای تورمی و ارزی را تشدید خواهد کرد. او تأکید میکند که حمایت از مردم دیگر نمیتواند با ابزارهای قدیمی انجام شود و باید به سمت سیاستهای نوین و هدفمندتر حرکت کرد.
—
**متن:**
وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصاد کلان، دربارهٔ وضعیت نقدینگی در اقتصاد ایران هشدار میدهد. او میگوید: «روند رشد نقدینگی یکی از عوامل اصلی فشارهای تورمی امروز است. در طول سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، حجم پول در گردش بیش از سه برابر شده و در زمستان ۱۴۰۴ به ۱۵۵ هزار و ۸۱۲ همت رسیده است.»
این اقتصاددان توضیح میدهد که سیاستهای کنترلی بانکها توانستهاند موقتاً سرعت رشد نقدینگی را کاهش دهند؛ نرخ رشد در زمستان ۱۴۰۲ به ۲۴.۳ درصد رسیده بود. اما این کاهش پایدار نبوده و با خسارات جنگی، تکالیف بودجهای، تسهیلات تکلیفی و اضافهبرداشتهای مکرر بانکی، «فنر نقدینگی» دوباره فعال شده و در زمستان ۱۴۰۴ به ۵۳.۲۷ درصد رسیده است.
شقاقی شهری معتقد است اگر شرایط فعلی ادامه یابد، نمیتوان انتظار مهار آسان نقدینگی در سال ۱۴۰۵ داشت. او میگوید: «در صورت تداوم محاصره دریایی، تشدید تحریمها و فشار بر منابع مالی، رشد نقدینگی در پایان سال به ۶۰ تا ۶۵ درصد خواهد رسید و حجم نقدینگی به ۲۴ تا ۲۵ هزار همت افزایش خواهد یافت.»
این اقتصاددان این اعداد را در کنار اندازه اقتصاد ایران، حجم تجارت و بدهی خارجی کمتر از ۱۰ میلیارد دلاری کشور مقایسه میکند و میگوید: «در سناریوی بدبینانه، نقدینگی ۲۵ هزار همتی معادل ۱۰۰ میلیارد دلار ارزش خواهد داشت؛ یعنی هر همت پول معادل ۲۵۰ هزار تومان دلار باشد.»
او تأکید میکند که چنین مسیری نهایی نیست. شقاقی شهری میگوید: «اگر رشد نقدینگی با در نظر گرفتن ضرورت حمایت از خسارتدیدگان جنگ و دهکهای آسیبپذیر، بیشتر مهار شود، احتمال جهش ارزی و تشدید تورم کاهش خواهد یافت.»
—
**تورم نقطهای؛ بین ۹۰ تا ۱۰۰ درصد**
نگرانیها فقط به نقدینگی محدود نمیشوند. شقاقی شهری با اشاره به آمارهای مرکز آمار ایران میگوید: «در مردادماه ۱۴۰۵، شاخص قیمت مصرفکننده نسبت به ماه قبل ۳.۴ درصد افزایش یافته، تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصد و تورم ۱۲ماهه ۶۹.۹ درصد بوده است.»
او افزوده است که بانک مرکزی تورم ماهانه مردادماه را ۳.۷ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۸۴.۴ درصد برآورد کرده است. با ترکیب این روندها و سناریوی بدبینانهٔ ادامهٔ محاصره دریایی و فشارهای تحریمی، تورم نقطهای در اسفندماه ۱۴۰۵ میتواند بین ۹۰ تا ۱۰۰ درصد قرار گیرد.
با این حال، شقاقی شهری معتقد است که با حفظ انضباط بودجهای، مالی و پولی و حفظ اقتدار حکمرانی، میتوان از بیثباتی جلوگیری کرد. او میگوید: «در شرایطی که سایهٔ جنگ همچنان بر اقتصاد است، پایبندی به قوانین اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا همین قواعد هستند که مانع رهاشدگی اقتصاد میشوند.»
—
**حمایت از مردم؛ نیازمند نوآوری نه روشهای قدیمی**
شقاقی شهری معتقد است که اقتصاد ایران در معرض ترکیبی از شوکهاست: تحریمهای بینالمللی، تورمهای حاد و کمبود منابع مالی. در این شرایط، او میگوید: «سیاستهای سنتی مانند پرداخت نقدی بدون پشتوانه یا کنترلهای دستوری قیمت، نهتنها کارایی ندارند، بلکه ممکن است نتایج معکوس داشته باشند.»
او پیشنهاد میکند که نظام حمایتی جدید بر چهار ستون بنا شود:
۱. **هدفمندی حداکثری با استفاده از دولت دیجیتال**؛
۲. **حفاظت از کالاهای عمومی حیاتی**؛
۳. **بازآرایی منابع نامولد داخلی**؛
۴. **کاهش هزینههای مبادله برای کسبوکارهای خرد.**
—
**کالابرگ هوشمند جای پول نقد**
شقاقی شهری پیشنهاد میکند که حمایتهای اجتماعی از شکل عمومی و غیرهدفمند خارج شوند و به سمت «کالابرگ الکترونیکی هوشمند و مقید» حرکت کنند. او میگوید: «با استفاده از زیرساختهای فناوری اطلاعات و تجمیع دادههای بانکی، مالیاتی و ملکی، میتوان خطای شناسایی مشمولان را کاهش داد و منابع را از دهکهای پردرآمد به سمت پنج دهک پایینتر هدایت کرد.»
در این مدل، حمایت به شکل اعتبارهای دیجیتالی غیرقابل برداشت و متصل به زنجیره تأمین انجام میشود؛ نه پول نقد. هدف، تأمین امنیت غذایی خانوارهای آسیبپذیر و جلوگیری از ورود نقدینگی به بازارهای دارایی است.
—
**هزینه درمان؛ تهدیدی برای طبقه متوسط**
شقاقی شهری بر اهمیت تقویت سلامت و پوشش دارویی تأکید میکند. او میگوید: «هزینههای سنگین درمان میتواند طبقه متوسط را به سمت فقر کشاند. تثبیت دسترسی مردم به خدمات سلامت دولتی، یکی از مهمترین حمایتهای غیرمستقیم در شرایط تورمی است.»
—
**منابع حمایت را از خلق پول جدا کنید**
شقاقی شهری تأکید میکند که تأمین مالی حمایتها نباید از طریق خلق پول یا اضافهبرداشت بانکی انجام شود. او پیشنهاد میکند:
– اصلاح منطقی رانتهای پنهان انرژی و خوراک صنایع؛
– اعمال مالیات بر معاملات سفتهبازانه؛
– مولدسازی داراییهای منجمد و راکد دستگاههای اجرایی.
درآمدهای حاصل باید مستقیماً به صندوقهای تثبیت معیشت و سلامت اختصاص یابند تا هزینهٔ حمایت از مردم دوباره به منابع تورمی منتقل نشود.
—
**نسخه شقاقی برای اشتغال: حذف امضاهای طلایی**
شقاقی شهری معتقد است که کاهش موانع برای کسبوکارهای کوچک، از جمله حذف امضاهای طلایی در صدور مجوزها و استفاده از فینتکها برای اعطای تسهیلات خرد بر اساس اعتبارسنجی رفتاری، میتواند به اشتغال کمک کند.
—
**جمعبندی**
شقاقی شهری معتقد است که اقتصاد ایران برای عبور از بحران، به دو مسیر نیاز دارد:
۱. **مهار موتورهای تورمی**؛ از جمله رشد بیضابطه نقدینگی و کسریهای بودجهای؛
۲. **حمایت هوشمند و هدفمندتر از اقشار آسیبپذیر.**
او میگوید: «پیوند بین انضباط کلان اقتصادی و حمایتهای نوین از معیشت مردم، میتواند تابآوری خانوارها و کسبوکارهای خرد را در برابر شوکهای بیرونی افزایش دهد.»
—
۲۲۳۲۲۹